8 november 2025
Inleiding
De opzet van de dag was herkenbaar.
In het ochtendprogramma was er weer extra informatie vanuit Wilde Ganzen door Darlington Rukodzwa, een korte uitleg over het WAP project door onze nieuwe gast de heer Akenga Mnyaci, actuele informatie betreffende Zimbabwe door Hugo Knoppert en actuele informatie over het werk van FNV in Zimbabwe door Johan Huver en zijn collega.
Dit jaar was Buitenlandse zaken niet aanwezig.
In de middag leidde Dieke van der Windt de Zimbabwetafels. De dag werd afgesloten met een paar bijzondere filmpjes van Danai Nyandoroh en Charlotte de Bekker.
Welkom en kennismakingsrondje
Marcel Eijkelkamp was wederom dagvoorzitter. Hij memoreerde dat de dag bedoeld is om elkaar te ontmoeten en om onze verbinding met Zimbabwe te delen. Hij wenste ons een inspirerende dag.
Mededeling: Carla Schuddeboom, oud KZA-medewerkster is op 21 mei jl. overleden.
Alle aanwezigen werden uitgenodigd zich kort voor te stellen en de relatie met Zimbabwe aan te geven. Verder stelden zich voor:
Darlington Rukodza, Wilde Ganzen
Darlington werkt voor Wilde Ganzen en is actief in Zimbabwe en Kenia. Als Zimbabwaan kan hij gemakkelijk lokale contacten leggen.
Hij legt uit: Zimbabwe is geen focusland voor Wilde Ganzen maar ondersteunt wel lopende projecten. Het is belangrijk lokale mensen prioriteit te geven om de ontwikkeling te leiden. Dan worden wij als Nederlandse partners niet alleen financiers, maar ondersteunen we ook bij het vormgeven van hun strategie. Om een liefdadigheidsinitiatief in de toekomst tot een duurzame oplossing te laten leiden, is aansluiting bij een organisatie essentieel.
Wilde Ganzen kan een langetermijnovereenkomst van drie jaar aangaan als er een duidelijk projectplan met een exitstrategie is. In dat geval biedt Wilde Ganzen financiële ondersteuning voor een derde van de kosten. In deze driejarige samenwerking kunnen activiteiten ter versterking van de organisatie worden gefinancierd. Dit omvat training en kennisuitbreiding. Dit bedrag kan worden verdeeld: een derde voor Wilde Ganzen en twee derde via andere fondsenwervingsactiviteiten. Het Change the Game-programma is een gratis online platform van Wilde Ganzen en haar partners ter ondersteuning van lokale organisaties.
Vorig jaar werd in Bulawayo een training gehouden voor verschillende lokale organisaties. De training, onder leiding van een mastertrainer van de Change the Game Academy, richtte zich op het mobiliseren van binnenlandse hulpbronnen. Er werd ook online ondersteuning geboden.
Darlington bezoekt Zimbabwe zelf regelmatig en overlegt met lokale overkoepelende organisaties, zoals NANGO (National Association of Non-Governmental Organizations), de overkoepelende organisatie die NGO's en CBO's ondersteunt die lid zijn in Zimbabwe.
Door lokale projecten te koppelen aan dergelijke overkoepelende organisaties krijgen lokale organisaties een platform om lokaal te netwerken, maar krijgen ze ook op maat gemaakte organisatorische ondersteuning.
Darlington wijst ook op de campagne van Wilde Ganzen tijdens de Wilde Week. Deze vindt plaats in het voorjaar van 2026. Het doel is dat uw organisatie hier in Nederland campagnes voert die regionale erkenning krijgen. U kunt zich hiervoor aanmelden met een project. Bij goedkeuring doneert Wilde Ganzen 50% van de projectkosten. Een van de doelen is om hier in Nederland meer bekendheid te geven aan projecten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Global Citizenship/Wereldburgerschap.
Akenga Mnyaci van WAP (Woman Advocay Project)
Akenga legt middels een korte presentatie uit wat het programma WAP inhoudt. Hij vervangt zijn vrouw Constance Mugari, die zich wegens ziekte heeft afgemeld.
Het Women Advocacy Project (WAP) is een organisatie gevestigd in Harare, Zimbabwe, die in 2012 is opgericht. Het hoofddoel van WAP is het aanpakken van de problemen waar kwetsbare vrouwen en meisjes in Zimbabwe tegenaan lopen en het lobbyen voor de rechten van vrouwen in het algemeen.
Doel: Het bestrijden van armoede als drijvende kracht achter kindhuwelijken, het bevorderen van de rechten van vrouwen en meisjes en het economisch versterken van vrouwen.
Activiteiten:
- Het organiseren van campagnes tegen kindhuwelijken.
- Het trainen van meisjes en vrouwen in het maken en verkopen van zeep om economische onafhankelijkheid te creëren wat hen helpt weerstand te bieden tegen de druk om vroeg te trouwen.
- Het verspreiden van kennis over gendergelijkheid en gendergerelateerd geweld binnen de gemeenschap.
- Education funds, schoolgeld wordt rechtstreeks aan scholen betaald.
Naast de presentatie deelt Akenga Mnyaci informatie uit op papier.
Hierna even gelegenheid tot ontmoetingen bij de koffie/ thee.
Hugo is coördinator voor het Zimbabwe Europe Network (ZEN). Hij probeert Europese beleidsmakers te linken aan Zimbabwaanse organisaties.
Hij geeft ons een update over de situatie in Zimbabwe.
• Politiek:
We zitten tussen 2 verkiezingen in. Er vindt een interne machtsstrijd plaats tussen president Mnangagwa en vicepresident Chiwenga. Mnangagwa heeft zijn beloofde machtsoverdracht na zijn 1e periode niet gedaan en probeert nu zijn zittende termijn te verlengen van 2028 naar 2030. Maar de goed onderhandelde grondwet van 2013 laat dit niet makkelijk toe. Er zijn 2 referenda hiervoor nodig, wat tijd kost. Mnangagwa onderzoekt nu een zijweg. Dit geeft veel spanning.
Mugabe was goed in het in balans houden van etnische groepen. Mnangawa heeft zich omringt met loyalisten uit eigen regio op belangrijke plaatsen met behulp van het leger. Sinds 2017 zijn een aantal generaals inmiddels dood. Bondgenoten van Chiwenga zijn overgeplaatst.
Ook de rol van geld is erg zichtbaar. Veel chiefs hebben nieuwe auto’s gekregen. En onder de loyalisten zijn veel rijke elitaire zakenmensen.
Chiwenga gebruikt corruptiebestrijding als thema.
Er wordt gespeculeerd dat er mogelijk een nieuwe coup zal plaatsvinden. Er wordt verwacht dat deze gewelddadiger zal zijn dan in 2017.
De oppositie speelt op dit moment geen grote rol.
Verdere ontwikkelingen:
- PVO bill -> deze registreert NGO’s. Er worden veel gegevens gevraagd en er ligt veel macht bij de minister.
- Usaid -> een groot deel van de financiering is stopgezet door Donald Trump, wat ook in Zimbabwe grote gevolgen heeft.
- Politieke Shift in Europa -> oriëntatie is meer op regeringen dan op maatschappelijke issues.
• Economie
Er was vorig jaar veel droogte, wat zijn weerslag heeft op de economie.
Landbouw en goud zijn belangrijke inkomstenbronnen.
Helaas hebben de macrocijfers geen effect op de gewone mensen op de grond. Op dit moment leeft 60% in extreme armoede, t.o.v. 30% in 2017. Corruptiekartels zijn hier waarschijnlijk mede debet aan.
• Internationale gemeenschap
Zimbabwe staat niet hoog op de lijst in Europa. Op dit moment is de focus vooral op defensie en Oekraïne. De Global Gateway investeert in Afrika voornamelijk in infrastructuurprojecten, minder op values/ waarden en democratie.
Zimbabwe heeft een schuldenproblematiek van meer dan 20 miljard. Daardoor kan Zimbabwe niet lenen op de internationale financiële markt. De beloftes van hervormingen aan het IMF zijn niet waar gemaakt.De beloofde compensatie voor boeren verloopt wel goed.
• Positieve noot
Zimbabwe zou het beste toerisme land zijn. Ook zakelijk is er meer interesse in Zimbabwe. Zimbabwe was vertegenwoordigd op het laatste European Business Forum.
Op landbouwgebied kan er veel.
De repressie van mensenrechten blijft duidelijk, maar de doodstraf is afgeschaft.
In Nederland zelf is er ook minder geld beschikbaar voor ontwikkelingssamenwerking, maar de ambassade in Zimbabwe zal blijven.
Vragen:
- Hoe is de relatie tussen de lokale gemeentes en de staat?
Hugo: er zijn oppositieburgemeesters in veel grote steden, dat is lastig voor de staat. Het geeft met name spanning op fondsen die van de staat naar de regio’s gaan. Een juiste toon is belangrijk. Bovendien is lokaal bestuur ook vaak corrupt.
- Hoe zit het met de valuta in Zimbabwe?
De lokale valuta blijft zwak. De huidige ZIG zal ook wel weer een keer klappen. Wie heeft toegang tot dollars?? Voor het IMF is dit ook een probleem om controle te krijgen.
- Hoe zie je de verschuiving van de Westerse naar de Chinese invloedsfeer?
De Chinezen spelen een grote rol, met name in de mijnen. Rivieren raken vervuild zonder dat daar iets aan wordt gedaan. Lastig is een goede relatie te onderhouden op hoog niveau. Ook Rusland heeft contacten met Zimbabwe. Veel Afrikaanse landen in de veiligheidsraad steunen Zimbabwe. Europa probeert zijn invloed nu te vergroten via de Global Gateway.
- Hoe kunnen we de exit van USAID overleven? Ontstaan er innovatieve projecten als reactie?
Met name de Ieren proberen het gat te vullen. De Safe Society is het meest getroffen. Er zijn innovatieve strategieën in ontwikkeling, zoals lokale evenementen, gesteund door lokale banken. En er zijn regionale funding in omliggende landen in ontwikkeling om de PVO te ontduiken.
- Hoe is de verhouding Zimbabwe – Zuid Afrika?
Er zijn veel Zimbabwanen in Zuid Afrika. De mogelijkheid om daar te werken is verlengd. T.o.v. 5 á 7 jaar geleden heeft Zuid Afrika meer invloed op Zimbabwe. De regeringen zijn niet erg close, maar er is wel verbondenheid tussen de mensen.
- Marnix de Bruyne voegt toe:
De slachtoffers van de strijd in de jaren 80 in Matabeleland worden inmiddels gehoord door chiefs. Het proces ter vaststelling van smartengeld vindt plaats achter gesloten deuren, alleen de president krijgt hierover een rapport. De ‘hearings’ zijn nog steeds gaande, maar krijgen weinig aandacht. Ondanks dat de Geheime Dienst bij deze ‘hearings’ aanwezig is, komen toch veel slachtoffers hun verhaal/ hun trauma delen bij de chiefs. Hun verhaal kunnen doen is uiteindelijk toch beter dan niets doen.
De Chiefs vragen extra geld, omdat ze zoveel aan moeten horen.
Presentatie FNV door Johan Huver
Johan is lid van de Werkgroep Sub-Sahara.
Het doel is leden van de vakbonden in Zimbabwe in hun kracht te zetten, maar dat is erg lastig. Door corruptie is niet altijd duidelijk waar het geld blijft. En leden in Zimbabwe hebben te maken met bedreigingen, waardoor er een aantal in ‘safe houses’ zitten.
Door contacten met Peter Mutasa blijft men betrouwbare informatie krijgen.
Men wil wantoestanden aan de kaak stellen en omgaan met elkaar in gelijkwaardigheid. Goede samenwerking is essentieel. Zo loopt er een samenwerkingsproject in Zimbabwe met ING betreffende klimaat, mede geïnitieerd door lokale werknemers.
En sociale dialoog met informeel werkenden, zoals straatverkopers, is succesvol mede door de FNV en FNV Mondiaal.
Er is een nieuwe secretaris gekozen afkomstig uit de bankenbond in de ZCTU (Zimbabwe Congress of Trade Unions).Dit is een lichtpunt in het werk.
Binnen de Zimbabwaanse vakbonden is ook veel onvrede en weerstand omtrent de actie van Mnangagwa om zijn zittingstermijn met 2 jaar te verlengen.
In Nederland werkt de werkgroep Sub-Sahara nauw samen met FNV Mondiaal, dat geeft meer slagkracht. Verder zijn enkele leden ook betrokken bij Stedenband Haarlem – Mutare.
Er kan een project ingediend worden bij de FNV. In de SCIP (sector commissie Internationale Projecten) worden deze beoordeeld en mogelijk toegezegd voor maximaal 3 jaar met een eis van tussentijdse evaluaties. Er wordt altijd gecheckt of er ook een aanvraag is gedaan in een ander Europees land.
Er loopt nu een aanvraag bijvoorbeeld van ZINA (Zimbabwe Nurse’s Association), maar men twijfelt over goedkeuring, aangezien zij meer in lijn lijken te liggen met het regime.
Waar men binnen de FNV ook last van heeft is de afbouw van de solidariteitsbijdrage van onze eigen overheid. Bezuinigingen gaan ten koste van mensen die het al moeilijk hebben. Er is al veel schade aangericht.
Lunch
Dieke van der Windt leidt de Zimbabwetafels in.
Er zijn 4 onderwerpen:
- Platform Zimbabwe
- Fondsenwerving en geld overmaken
- Lokaal eigenaarschap – PVO
- Exit strategie.
We startten met een algemeen interactief deel. We maakten gebruik van ‘mentimeter’. Via een QR code op het scherm konden we allemaal aangeven in welk deel van Zimbabwe we actief zijn en konden we reageren op een aantal prikkelende stellingen.
Het werkte leuk, iedereen was actief betrokken.
Verder werd er een algemene whatsappgroep gestart. Doel: informatie snel kunnen delen, mensen met interesse voor een bepaald thema kunnen makkelijk met elkaar in contact komen, een actievere binding door het jaar heen,
Daarna verdeelden we ons over de 4 Zimbabwetafels.
Korte terugkoppeling vanuit de thematafels:
- Platform Zimbabwe:
Het belang van de dag is voor ieder persoonlijk anders. Starten van een whatsappgroep is nieuw. Zijn themabijeenkomsten mogelijk? Dag inkorten volgende keer? Een kerndeel + aanvullend deel? Als we via whatsapp meer contacten hebben mogelijk de Zimbabwe Platformdag naar 1 x per 2 jaar?
- Fondsenwerving en geld overmaken:
In het geld overmaken vindt iedereen inmiddels zijn eigen weg. Via bijv. World Remit of Western Union. Naar een bank in Zimbabwe, bijvoorbeeld met Stonex als tussenpersoon, dit lijkt goed te werken door de officiële status van Stonex. Of cash meenemen tijdens een bezoek aan Zimbabwe.
Fondsenwerving: er bestaat een fondsenboek. Men kan selecteren op land, onderwerp, doel. Verder wordt lokale fondsenwerving gestimuleerd door met name Wilde Ganzen.
- Lokaal eigenaarschap – PVO:
Iedereen is er van overtuigd dat ideeën lokaal moeten ontstaan, er moet een plan vanuit de community zelf komen.
De PVO wet is met name gericht op controle van de overheid op NGO’s. Men is bang voor misbruik van het land binnenkomende financiën en politieke beïnvloeding. Je komt niet zomaar om de verplichting van een PVO heen.
- Exit strategie:
Je moet vanaf het begin van een project al beginnen met een exit strategie op te nemen. Spannend blijft of het wel lukt om een exit te regelen met de lokale mensen. En snappen wij wel voldoende wat de lokale Zimbabwanen eigenlijk willen? Ga er vanaf het begin vanuit dat je er een keer uit gaat stappen. Maar het blijft een lastig issue om een project los te laten.
Culturele afsluiting
Danai Nyandoroh is een multidisciplinair kunstenaar die zich bezig houdt met muziek, poëzie, dans en mode. Hij zou vandaag zichzelf presenteren, maar moest helaas door verplichtingen elders een live presentatie hier vandaag afzeggen.
Anne-Miek Simons verzorgde nu een inleiding op 2 korte filmpjes/ performances van zijn hand, gemaakt met zijn vriendin Charlotte de Bekker.
Danai woont al een aantal jaren in Europa, hij heeft de westerse cultuur geproefd en zich daarmee verbonden. Hij probeert om zijn leven hier te verbinden met zijn Zimbabwaanse roots. Met thema’s in zijn kunstuitingen als afkomst, spiritualiteit en abstractie probeert hij een brug te slaan tussen verleden en heden en tegelijkertijd de toekomst te eren. Hij deed mee aan het CTM festival in Berlijn en was te zien in ARTE, een Frans -Duitse cultuur televisie zender.
Het eerste filmpje heet Tateguru: don’t waste time – unite. Hierin komt duidelijk naar voren het belang van samen zijn, verbinden, met familie, voorouders.
Het tweede filmpje heet Predators Glide. Hier komt de verbinding tussen de huidige Westerse wereld en de culturen verder weg of met de voorouders tot uiting.
Danai kijkt vanuit zijn dimensie naar Nederland, het Westen zoals wij in Zimbabwe vanuit onze eigen Westerse dimensie kijken.
Afsluiting
De dag werd afgesloten met nog meer netwerken onder het genot van een drankje en een knabbeltje. We kijken wederom terug op een interessante dag met heldere lezingen, dynamische interactie en fijne ontmoetingen!
Met dank aan alle sprekers, de culturele inbreng van Danai Nyandoroh, de conciërge van het Corderius College, de stagiaires voor hun hand en span diensten, de verzorgers van de catering, de voorbereidingsgroep, Dik Bol voor het maken van de foto’s en allen die de dag tot een geslaagd evenement hebben gemaakt.
